Od ilu lat można pić kawę? Czy dzieci mogą pić kawę?

Dodano: 04 lut 2023

Brak prawnych ograniczeń wieku dotyczących zakupu i spożywania kawy. Instytucje medyczne, w tym American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (AACAP) oraz Health Canada, odradzają jednak wprowadzanie kofeiny do diety dzieci poniżej 12. roku życia. Dla młodzieży w wieku 12–18 lat bezpieczna dobowa dawka kofeiny ze wszystkich źródeł wynosi maksymalnie 100 mg.

Wpływ kofeiny na organizm dzieci i młodzieży

Kofeina jest substancją psychoaktywną wykazującą działanie stymulujące układ nerwowy. Ze względu na mniejszą masę ciała dzieci są bardziej podatne na jej działanie niepożądane. Dawka bezobjawowa dla osoby dorosłej u nastolatka może wywołać rozdrażnienie, przyspieszoną akcję serca, zaburzenia koncentracji oraz dolegliwości żołądkowe.

Głównym zagrożeniem wynikającym z regularnego spożywania napojów kofeinowych przez młodzież jest pogorszenie jakości snu. Kofeina blokuje receptory adenozynowe w mózgu, co wydłuża czas potrzebny do zasypiania i skraca fazę głębokiego wypoczynku. Powstaje wówczas mechanizm błędnego koła, w którym zmęczenie wywołane brakiem snu jest maskowane kolejnymi porcjami napojów pobudzających.

Zalecane normy spożycia kofeiny

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) określa orientacyjne bezpieczne spożycie kofeiny dla dzieci i młodzieży na poziomie 3 mg na kilogram masy ciała na dobę. AACAP przyjmuje sztywniejsze wytyczne, zalecając całkowite unikanie kofeiny przed ukończeniem 12 lat.

Ilość kofeiny zawarta w jednej filiżance zależy od gatunku użytej kawy ziarnistej (Robusta zawiera niemal dwukrotnie więcej kofeiny niż Arabica) oraz metody parzenia. Szczegółowe zestawienia zawartości tej substancji w poszczególnych naparach opisano w artykule określającym, ile kofeiny ma kawa oraz w poradniku wyjaśniającym, jaka jest zalecana dzienna dawka kofeiny.

Ukryte źródła kofeiny w diecie

Kalkulując dobowy limit 100 mg dla nastolatka, należy uwzględnić wszystkie produkty zawierające kofeinę:

• Mocna czarna lub zielona herbata (20–50 mg w szklance)
• Napoje typu cola (30–45 mg w puszce 330 ml)
• Gorzka czekolada (około 20–30 mg w 50 g)
• Napoje energetyzujące (zakazane w Polsce dla osób poniżej 18 roku życia)
• Leki przeciwbólowe i suplementy diety

Jedno espresso lub porcja, jaką zawiera kawa rozpuszczalna, może wyczerpać dzienny limit kofeiny dla nastolatka.

Alternatywy bezkofeinowe dla dzieci i młodzieży

Osoby niepełnoletnie poszukujące smaku kawy mogą wybierać produkty pozbawione substancji stymulujących. Dobrą alternatywą jest kawa zbożowa produkowana z prażonych ziaren jęczmienia, żyta lub cykorii, która naturalnie nie zawiera kofeiny.

Innym rozwiązaniem jest kawa bezkofeinowa pozyskiwana w procesie dekofeinizacji ziaren. Zawiera ona śladowe ilości kofeiny (zazwyczaj 2–5 mg na filiżankę), dzięki czemu nie wpływa negatywnie na układ nerwowy i jakość snu młodego organizmu.

Mity dotyczące kawy a rozwój młodzieży

Popularne przekonanie, że picie kawy hamuje wzrost dzieci, nie znajduje potwierdzenia w badaniach naukowych. Kofeina w umiarkowanych ilościach nie wpływa bezpośrednio na mineralizację kości ani na wydzielanie hormonu wzrostu. Pośredni negatywny wpływ na rozwój wynika wyłącznie z przewlekłych zaburzeń snu oraz zastępowania wartościowych posiłków napojami ubogimi w składniki odżywcze.

Źródła naukowe

1. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on the Safety of Caffeine. EFSA Journal 2015. Link do publikacji.
2. American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. Caffeine and Children. AACAP Facts for Families 2020. Link do dokumentu.
3. Health Canada. Caffeine in Foods and Dietary Guidance. Government of Canada 2022. Link do serwisu.
4. Watson E.J. et al. The Relationship Between Caffeine, Sleep, and Behavior in Children. PMC 2017. Link do badania.