Kawa w ciąży – czy w ciąży można pić kawę?

Dodano: 04 sie 2022

Czy picie kawy w ciąży jest bezpieczne? Poznaj fakty!

Kawa w ciąży to jeden z tych tematów, które budzą sporo kontrowersji. Przez lata pojawiło się na ten temat szereg spekulacji, najczęściej nie popartych badaniami naukowymi. Utarło się jednak przekonanie, że kawa dla kobiet w ciąży jest zdecydowanie niewskazana. Jakie są jednak fakty? Czy kobiety w ciąży naprawdę zmuszone są do rezygnacji z napoju, stanowiącego część ich codziennej rutyny?

Kawa w ciąży – najważniejsze informacje w pigułce

Kawa a ciąża – co mówią lekarze? 

Przez lata przyszłym mamom powtarzano, że powinny absolutnie odstawić kawę. Mówiono, że kawa na początku ciąży powodować może uszkodzenia płodu, że ma szkodliwy wpływ na ogólny stan zdrowia ciężarnej, może przyczynić się do poronienia lub przedwczesnego porodu. Kobiety były straszone, że dzieci urodzą się z niską masą urodzeniowa, będą nadpobudliwe i płaczliwe. Czy któreś z tych twierdzeń znajduje odzwierciedlenie w wynikach przeprowadzanych badań medycznych? Czy w ciąży można pić kawę, czy rzeczywiście należy z niej bezwzględnie zrezygnować?

Kawa dla ciężarnych jednak bezpieczna?

Temat jest o tyle trudny, że na kobietach w ciąży zazwyczaj nie testuje się działania substancji chemicznych, uznawanych za potencjalnie szkodliwe, właśnie dlatego, że są one w ciąży. Badania mogące zaszkodzić rozwijającemu się płodowi byłyby niehumanitarne. Dlatego też przez jakiś czas prowadzone były badania na zwierzętach, których wyniki wskazywały, że faktycznie, duże ilości zawartej w kawie kofeiny mogą być szkodliwe dla rozwijających się płodów. Kofeina ma zdolność do przenikania przez łożysko, nie jest więc zupełnie obojętna dla rozwijającego się zarodka. Stwierdzono, że duże ilości kofeiny mogą, u niektórych zwierząt, prowadzić do przedwczesnego porodu. 

Okazuje się jednak, że w przypadku picia przez przyszłą mamę umiarkowanych ilości kawy, nie znaleziono żadnej korelacji między spożywaniem napoju a problemem z prawidłowym przebiegiem ciąży. Jeśli ilość kofeiny w codziennej diecie ciężarnej mieści się w zalecanych normach, to nie istnieją dowody potwierdzające jej szkodliwy wpływ na ciążę. Wiadomo natomiast, że kawa posiada właściwości antyoksydacyjne, co pozytywnie wpływa na wiele funkcji organizmu. Dodatkowo, jej wpływ na układ nerwowy może mieć pozytywne rezultaty. Wiele kobiet w ciąży skarży się na wewnętrzne rozbicie czy roztargnienie. Kofeina  zawarta w kawie, o ile jest przyjmowana w umiarkowanych ilościach, stymuluje koncentrację i pamięć, przez co może mieć wpływ na poprawę nastroju ciężarnych.

 

---

Kofeina w ciąży – jak może zaszkodzić? 

Uważa się, że szkodliwy dla kobiety ciężarnej lub jej dziecka mógłby być zdecydowany nadmiar kawy. Dokładny mechanizm tego niekorzystnego wpływu na ciężarną i płód nie został dokładnie poznany. Istnieją jednak pewne przesłanki, zgodnie z którymi nadmiar zawartej w kawie kofeiny może zakłócać przepływ krwi przez łożysko, zmniejszając ilość substancji odżywczych docierających do dziecka. Z tego powodu, skutkować może zbyt niską masą urodzeniową dziecka. Dodatkowo, spożywana w nadmiarze kawa może wpływać na układ nerwowy, prowadząc do zwiększonego uczucia rozdrażnienia lub wywołując bezsenność.

Poza tym, zbyt duża ilość kawy nie jest obojętna dla szczególnie wrażliwego w okresie ciąży układu pokarmowego. Kobiety mogą odczuwać nasilającą się zgagę lub nawracające mdłości. Kawa zmniejsza też wchłanianie żelaza z pokarmu i działa lekko moczopędnie. W końcowej fazie ciąży, kiedy ucisk macicy na pęcherz i tak zmusza kobiety do częstszego oddawania moczu, może to prowadzić do nadmiernej utraty magnezu i wapnia. Przez pewien czas uważano, że spożycie kawy wpływa również na wzrost ciśnienia tętniczego krwi. Tezy tej jednak nie potwierdza Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego (PTNT). W Zaleceniach publikowanych przez Towarzystwo można przeczytać, że u osób regularnie spożywających umiarkowane ilości kawy, napój ten nie ma wpływu na poziom ciśnienia krwi.

Kofeina w ciąży – jakie ilości są bezpieczne? 

W świetle dostępnych badań wydaje się, że należy zadawać pytanie nie o to, czy można pić kawę w ciąży, ale raczej o to, ile kawy w ciąży jest ilością bezpieczną, zarówno dla mamy, jak i jej nienarodzonego dziecka.

Ile kofeiny w ciąży jest ilością dopuszczalną? W tej kwestii zarówno eksperci Światowej Organizacji Zdrowia, jak i Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego są  zasadniczo zgodni. Za dawkę bezpieczną przyjmuje się 200-300 mg kofeiny dziennie. Co to jednak oznacza w praktyce?  Zawartość kofeiny w poszczególnych rodzajach kawy jest różna. Zależy od takich czynników, jak sposób rozdrabniania (mielenia) kawy, jej odmiana, sposób prażenia i metody przygotowania naparu. Co oczywiste, ilość kofeiny w filiżance kawy będzie zależeć również od tego, jak mocną kawę pijemy.

Jakie ilości kofeiny znajdują się w różnych rodzajach kawy? 

Duża kawa po turecku (kubek o pojemności 250 ml) zawiera przeciętnie 95 mg kofeiny. To stosunkowo niewiele w porównaniu z kawą rozpuszczalną, która w porcji o takiej samej objętości zawiera niemal dwukrotnie więcej kofeiny (180mg). Espresso  pijemy w małych ilościach  – pojedyncza porcja to zazwyczaj 30-50ml kawy, zawierającej przeciętnie 63 mg kofeiny.  Wziąwszy pod uwagę dopuszczalną ilość kofeiny w diecie kobiety ciężarnej, widać, że bez poczucia winy można wypić dwie duże kawy po turecku dziennie, albo zamienić je nawet na 4 szoty espresso. To wcale nie tak mało. Kawy instant lepiej w ciąży w ogóle nie pić, nie tylko ze względu na wysoką zawartość kofeiny, ale również na to, że jest to produkt wysoko przetworzony, a takich w zdrowej diecie należy unikać.

Kawa w ciąży – lepsza czarna czy biała? 

Czy cappuccino w ciąży to dobry pomysł? Dlaczego nie! Takie napoje kawowe jak café latte, cappuccino czy macchiato przygotowuje się na bazie espresso. Ponieważ dodatki w tych napojach nie zawierają kofeiny, to całkowita ilość kofeiny w napoju równa jest ilości zawartej w kawie wykorzystanej do jego zrobienia (czyli ok. 125 mg, jeśli napój przygotowany zostania na bazie podwójnego espresso).

Kawa z mlekiem w ciąży jest zasadniczo dobrym rozwiązaniem, Dodatek mleka pozwala na uzupełnienie ewentualnych ubytków wapnia. Poza tym można zdecydować się na białą kawę z pojedynczym espresso, za to z podwójnym mlekiem. W takiej wersji można sobie pozwolić nawet na kilka kubeczków dziennie.

Fakty i mity o piciu kawy w ciąży

Wokół picia kawy w ciąży narosło wiele mitów, które często nie mają potwierdzenia w aktualnych badaniach naukowych. Poniżej przedstawiamy najczęściej powtarzane przekonania oraz fakty zgodne z obecnymi zaleceniami ekspertów.

Kawa bezkofeinowa w ciąży –  alternatywa dla naturalnej małej czarnej

Kawa bezkofeinowa wcale nie jest zupełnie pozbawiona kofeiny. Ma jej jednak zdecydowanie mniej, niż kawa naturalna. Dzięki zabiegom dekofeinizacji, początkowa zawartość kofeiny jest obniżana o przynajmniej 97%. Dzięki temu duży kubek kawy bezkofeinowej dostarcza jedynie 4 mg kofeiny. To niewiele. Czy jednak kawa bezkofeinowa jest w stanie zastąpić kawę naturalną? Oraz pytanie najważniejsze – czy jest ona bezpieczna dla kobiety w ciąży i jej nienarodzonego dziecka?

Na rynku dostępnych jest obecnie wiele rodzajów kawy bezkofeinowej. Chociaż smak i aromat napoju w największym stopniu zależą od sposobu palenia ziarna, to jednak kawy poddane zabiegom dekofeinizacji są zazwyczaj łagodniejsze w smaku. Chrakteryzujący się również jaśniejszą barwą i mniej intensywnym aromatem. Niemniej jednak po zaparzeniu uzyskujemy napój będący kawą. Ponieważ  kawa taka jest niemal pozbawiona kofeiny, nie działa pobudzająco. Niektórym paniom może to przeszkadzać – w ciąży stają się rozkojarzone, rozbite, a naturalna kawa, oczywiście spożywana w umiarkowanych ilościach, poprawia ich nastrój i ułatwia koncentrację. Jeśli jednak  kobiecie w ciąży zależy bardziej na smaku i aromacie ulubionego kawowego napoju, to kawa bezkofeinowa może być jak najbardziej korzystnym rozwiązaniem. Tym bardziej, że nie różni się innymi wartościami odżywczymi, nie ma w niej również żadnych pozostałości substancji chemicznych, wykorzystywanych w procesie usuwania kofeiny. Jest więc bezpieczna i polecana przez ginekologów, jako substytut kawy naturalnej dla kobiet w ciąży. 

 

Kawa zbożowa w ciąży – czy to dobry wybór? 

Kawa zbożowa w ciąży może stanowić alternatywę kawy naturalnej dla tych kobiet, które z jakiegoś powodu nie powinny pić kawy naturalnej, albo dla tych, które przed ciążą spożywały bardzo duże ilości kawy i poszukują jakichś jej zamienników, aby  pewną część codziennych filiżanek czarnego naparu wymienić na wersję bezkofeinową. Kawa zbożowa jest napojem na bazie wyciągów z prażonych zbóż – jęczmienia, pszenicy, żyta, orkiszu. Często dodatkiem do takiej kawy jest cykoria.

Z kawy zbożowej przygotować można wiele różnorodnych napojów, serwując ja na zimno lub na ciepło, z mlekiem, ze śmietanką, z przyprawami korzennymi. Kawa taka nie zawiera co prawda pobudzającej kofeiny, ma jednak bardzo bogaty skład. Znaleźć można w niej spore ilości fosforu, potasu, cynku, żelaza oraz witamin z grupy B, korzystnie wpływających na funkcje układu nerwowego mamy i kształtowanie się systemu nerwowego dziecka. Podobnie jak kawa naturalna, kawa zbożowa również ma właściwości antyoksydacyjne. W odróżnieniu od kawy naturalnej, nie podrażnia jednak żołądka. W wielu przypadkach, może być to więc idealna kawa dla ciężarnych. Trzeba jednak pamiętać, że nie będzie to dobre rozwiązanie dla kobiet cierpiących na cukrzycę ciążową. Kawa zbożowa ma dość wysoki indeks glikemiczny i nie jest polecana diabetykom. Dodatkowo, kobiety  chorujące na celiakię i cierpiące na nietolerancję glutenu, powinny wybierać bezglutenowe rodzaje kawy zbożowej.

Czy można pić kawę podczas karmienia piersią?

Tak, kawa podczas karmienia piersią nie jest całkowicie zabroniona. Kofeina przenika do mleka matki, jednak jej ilość jest niewielka. U większości kobiet umiarkowane spożycie kawy nie wpływa negatywnie na zdrowie dziecka ani na proces laktacji. Eksperci zalecają, aby w okresie karmienia piersią nie przekraczać około 200–300 mg kofeiny dziennie, pamiętając, że znajduje się ona nie tylko w kawie, ale również w herbacie, napojach energetycznych, coli, kakao czy czekoladzie. Najlepszym rozwiązaniem jest wypicie filiżanki kawy bezpośrednio po karmieniu. Dzięki temu do kolejnego karmienia poziom kofeiny we krwi i mleku będzie niższy. Warto również obserwować reakcję dziecka. Jeśli po spożyciu kawy maluch staje się wyjątkowo pobudzony, ma trudności z zasypianiem lub jest bardziej rozdrażniony niż zwykle, warto ograniczyć ilość kofeiny lub skonsultować się z lekarzem bądź doradcą laktacyjnym. Jeżeli chcesz całkowicie wyeliminować kofeinę, dobrą alternatywą będzie kawa bezkofeinowa lub kawa zbożowa. Pozwalają one cieszyć się smakiem ulubionego napoju bez ryzyka przekroczenia zalecanego limitu kofeiny. Choć artykuł dotyczy głównie ciąży, okres karmienia piersią również wymaga świadomego kontrolowania spożycia kofeiny, jednak nie oznacza konieczności całkowitej rezygnacji z kawy.

Czy w ciąży można pić kawę? – podsumujmy!

1. Nie ma badań naukowych, które wskazywałyby jednoznacznie na negatywny wpływ spożywania umiarkowanych ilości kawy na zdrowie kobiety ciężarnej i przebieg ciąży.

2. Uważa się, że zalecana przez WHO ilość 200-300mg kofeiny dziennie jest całkowicie bezpieczna zarówno dla matki, jak i dziecka.

3. Ilość kofeiny w kawie zależy od jej rodzaju, sposobu parzenia i obróbki ziaren oraz wielkości porcji.

4. Chcąc zmniejszyć ilość kofeiny w diecie, kobiety w ciąży mogą sięgać po kawę bezkofeinową lub zbożową.

Jeśli kobieta  w ciąży ma jakiekolwiek wątpliwości, dotyczące bezpieczeństwa picia kawy w swoim konkretnym przypadku, powinna skonsultować się ze swoim lekarzem prowadzącym. Pomoże to jej rozwiać wszelkie obawy.  Jeśli jednak to „życzliwe” osoby  nie pozwalają przyszłej mamie napić się kawy, warto przywołać opinię Światowej Organizacji Zdrowia – a później bez poczucia winy zrobić sobie pyszne cappuccino!

Najczęściej zadawane pytania o kawę w ciąży (FAQ)

Czy w ciąży można pić kawę?

Tak. Według aktualnych zaleceń umiarkowane spożycie kawy jest bezpieczne dla większości kobiet w ciąży. Kluczowe jest, aby nie przekraczać zalecanej dziennej dawki kofeiny i w razie wątpliwości skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

Ile kawy można wypić w ciąży?

Eksperci Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego zalecają, aby dzienne spożycie kofeiny nie przekraczało 200–300 mg. Oznacza to, że większość kobiet może bezpiecznie wypić 2–3 filiżanki kawy, w zależności od jej rodzaju i sposobu przygotowania.

Czy espresso jest bezpieczne w ciąży?

Tak. Pojedyncze espresso zawiera przeciętnie około 63 mg kofeiny, dlatego może być elementem codziennej diety ciężarnej, o ile całkowite spożycie kofeiny nie przekracza zalecanych norm.

Czy kawa z mlekiem jest lepsza od czarnej kawy?

Dodatek mleka nie zwiększa ilości kofeiny, ale dostarcza wapnia i może łagodzić smak napoju. Cappuccino czy latte przygotowane na bazie espresso są równie bezpieczne jak czarna kawa, jeśli mieszczą się w dziennym limicie kofeiny.

Czy kawa bezkofeinowa jest bezpieczna w ciąży?

Tak. Kawa bezkofeinowa zawiera jedynie śladowe ilości kofeiny i jest uznawana za dobrą alternatywę dla kobiet, które chcą ograniczyć jej spożycie, nie rezygnując z ulubionego smaku.

Czy kawa zbożowa jest dobrym wyborem dla kobiet w ciąży?

Kawa zbożowa nie zawiera kofeiny i może być bezpiecznym zamiennikiem kawy naturalnej. Warto jednak pamiętać, że nie jest polecana kobietom z cukrzycą ciążową ze względu na stosunkowo wysoki indeks glikemiczny.

Czy picie kawy w ciąży może zaszkodzić dziecku?

Dostępne badania nie potwierdzają, aby umiarkowane spożycie kawy miało negatywny wpływ na przebieg ciąży lub rozwój dziecka. Ryzyko może pojawić się dopiero przy nadmiernym spożyciu kofeiny.

Czy kawa zwiększa ryzyko poronienia?

Nie ma jednoznacznych dowodów naukowych, że umiarkowane spożycie kawy zwiększa ryzyko poronienia. Dlatego najważniejsze jest przestrzeganie zalecanych limitów kofeiny.

Jakie napoje oprócz kawy zawierają kofeinę?

Kofeina znajduje się również w herbacie, napojach energetycznych, coli, kakao oraz czekoladzie. Planując dzienne spożycie, warto uwzględnić wszystkie jej źródła, a nie tylko kawę.

Czy każda kobieta w ciąży może pić kawę?

Większość kobiet może spożywać kawę w umiarkowanych ilościach. Jeśli jednak ciąża jest zagrożona lub lekarz zaleci ograniczenie kofeiny z powodów zdrowotnych, należy stosować się do indywidualnych zaleceń specjalisty. Artykuł podkreśla, że w razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

Źródła:

Bojarowicz  H., Przygoda M., Kofeina, Problemy Higieny i Epidemiologii,  nr 1/2012.

Wierzejska R., Kofeina – powszechny składnik diety i jej wpływ na zdrowie, „Roczniki Państwowego Zakładu Higieny” , nr 2/2012.

Zalecania WHO dotyczące maksymalnej dawki kofeiny dziennie w okresie ciąży: https://extranet.who.int/rhl/topics/preconception-pregnancy-childbirth-and-postpartum-care/antenatal-care/who-recommendation-caffeine-intake-during-pregnancy