Kawa – właściwości zdrowotne poszczególnych odmian i wariantów smakowych
Dodano: 25 lut 2023
Kawa należy do najczęściej spożywanych napojów na świecie. Jej głównym składnikiem aktywnym jest kofeina, czyli alkaloid purynowy stymulujący ośrodkowy układ nerwowy. Dobór surowca i dodanych przypraw zmienia jej działanie biologiczne oraz profil smakowy.
Właściwości biologiczne czarnej kawy i wpływ dodatków
Gatunki takie jak tradycyjna kawa ziarnista z ekspresu oraz kawa rozpuszczalna wykazują zbliżony profil biologiczny. Różnice wynikają głównie z metody obróbki ziarna i stopnia stężenia związków drażniących.
Kofeina podnosi ciśnienie tętnicze przez blokowanie receptorów adenozynowych i stymulację wydzielania katecholamin. Osoby z nadciśnieniem tętniczym lub zaburzeniami rytmu serca powinny kontrolować jej codzienne spożycie. Napar zwiększa również wydzielanie soku żołądkowego i przyspiesza perystaltykę jelit.
Dodatki przyprawowe modyfikują działanie naparu na organizm:
- Sól blokuje receptory goryczy na języku, wyostrzając naturalną słodycz naparu.
- Pieprz i imbir stymulują zakończenia nerwowe w jamie ustnej, dając efekt rozgrzania.
- Sok z cytryny bywa stosowany pomocniczo przy łagodzeniu epizodów napięciowych bólów głowy.
- Cynamon zawiera aldehyd cynamonowy, który w badaniach wykazuje wpływ na wrażliwość tkanek na insulinę.
- Kurkuma jest źródłem kurkuminy o działaniu antyoksydacyjnym.
- Kardamon działa łagodnie rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego.
Pojawianie się dyskomfortu lub wzdęć po wypiciu kawy wynika najczęściej z przyjmowania jej na czczo. Kwasy chlorogenowe podrażniają błonę śluzową pustego żołądka. Picie naparu w trakcie posiłku lub po nim zapobiega tym dolegliwościom.
Zielona kawa – kwas chlorogenowy a metabolizm
Surowcem do produkcji kawy zielonej są niepalone ziarna kawowca. Pominięcie obróbki termicznej pozwala zachować wysokie stężenie kwasu chlorogenowego (CGA).
Kwas chlorogenowy hamuje aktywność enzymu glukozo-6-fosfatazy, co ogranicza wchłanianie glukozy w jelicie cienkim. W połączeniu z kofeiną wspomaga to kontrolę glikemii i przyspiesza proces utleniania kwasów tłuszczowych.
Alternatywy bezkofeinowe: kawa z cykorii i orkiszowa
Napary bezkofeinowe powstają z prażonych ziaren zbóż lub korzeni roślin. Produkty te gromadzi kategoria kawy zbożowe i bezkofeinowe.
Kawa orkiszowa: Powstaje z prażonego ziarna orkiszu. Dostarcza błonnika, składników mineralnych i witamin z grupy B. Nie stymuluje układu krążenia i jest dobrze tolerowana przez osoby z nadwrażliwością żołądka.
Kawa z cykorii: Wytwarzana z prażonego korzenia cykorii. Zawiera inulinę, czyli wielocukier będący prebiotykiem. Inulina przechodzi do jelita grubego w stanie niezmienionym, stanowiąc pożywkę dla bakterii z rodzaju Bifidobacterium.
Źródła naukowe:
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). (2015). Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA Journal, 13(5), 4102.
- Onakpoya, I., et al. (2011). The use of green coffee extract as a weight loss supplement: a systematic review and meta-analysis of randomised clinical trials. Gastroenterology Research and Practice, 2011.
- Shoaib, M., et al. (2016). Inulin: Properties, health benefits and food applications. Carbohydrate Polymers, 147, 444-454.
